In ons vorige blog Stille winstlekken in je productie: 8 oorzaken die je geld kosten bespraken we de acht meest voorkomende oorzaken van winstlekkage in productie. Maar hoe weet je nu écht waar je winst wegvloeit?
Het antwoord: meten is weten!
Veel winstlekken kun je direct achterhalen met machinedata, zoals stilstand, inefficiënt gebruik van capaciteit en energieverspilling. Wil je weten waarom deze verliezen ontstaan? Combineer dan de machinedata met contextinformatie zoals orderinformatie, werkregistratie of magazijngegevens.
Ontdek met machinedata waar de winst weglekt en waar je productieproces aandacht nodig heeft om de lekken te dichten.
Machinedata zijn automatisch geregistreerde gegevens en signalen van machines.
1. Stilstand en microstops
Wat kun je direct meten met machinedata
- Draai- en stilstandtijden per machine
- Storingen
- Productiecycli of gerealiseerde output (indien geregistreerd)
Wat laat de machinedata zien
Machinedata levert, zonder dat iemand handmatig hoeft te registreren, objectief inzicht in draai- en stilstandtijden tot op de (milli)seconde. Je ziet precies wanneer en hoe lang de machine stilstaat en wanneer hij niet wordt benut.
Wat wordt extra zichtbaar met contextdata
Door de machinedata te combineren met orderinformatie en werkregistratie kun je patronen ontdekken. Je ziet niet alleen wanneer machines stilvallen, maar ook waarom. Zo wordt bijvoorbeeld duidelijk dat stilstand vaker voorkomt bij bepaalde (complexe) producten, materialen of moeilijke bewerkingen. Je ziet welke machines de grootste bottlenecks in de productielijn vormen. Begin hier met verbeteren en vergroot meteen de efficiëntie van de hele productielijn.
Belangrijke KPI’s voor stilstand
- Beschikbaarheid: percentage van de geplande productietijd dat de machine daadwerkelijk produceert.
- OEE: Overall Equipment Efficiency combineert beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit en laat zien hoeveel van je geplande tijd echt nuttige productie oplevert.
2. Energieverbruik
Wat kun je direct meten met machinedata
- Energieverbruik per machine of productielijn
- Wanneer een machine onnodig draait (bijvoorbeeld in stand-by of opwarmen)
- Piekbelasting, bijvoorbeeld bij opstarten of zware bewerkingen
- Verschillen in energieverbruik tussen machines (bijvoorbeeld oud versus nieuw)
Wat laat de machinedata zien
Machinedata toont wanneer een machine energie verbruikt en hoeveel. Je ziet wanneer de machine draait zonder productie en wanneer piekbelasting optreedt (korte periodes waarin de machine tijdelijk veel meer energie gebruikt dan normaal, bijvoorbeeld bij opstarten of zware bewerkingen). Zelfs als je maar één machine monitort, zie je inefficiënties die anders onopgemerkt blijven en krijg je inzicht in besparingsmogelijkheden.
Wat wordt extra zichtbaar met contextdata
Door het energieverbruik te koppelen aan productie-uren of output, zie je hoeveel energie per product of per uur productieve tijd wordt verbruikt. Zo ontdek je waar energiewinst mogelijk is en bij welke producten, orders of processen de machine relatief inefficiënt draait.
Belangrijke KPI’s voor energie-efficiëntie
- Energie per geproduceerde eenheid (kWh/output): toont hoeveel energie een machine of lijn gebruikt voor elke geproduceerde eenheid.
- Samenhang met OEE-prestatie: laat zien waar de machine relatief veel energie verbruikt per productieve output, zodat inefficiënties snel zichtbaar zijn en verbeteracties kunnen worden gepland.
3. Capaciteit en planning
Wat kun je direct meten met machinedata
- Bezettingsgraad per machine en van productielijnen
- Werkelijke productietijd
- Doorlooptijd per machine of productielijn
- Stilstand door wachten (tijd dat de machine aanstaat maar niet productief is)
Wat laat de machinedata zien
Uit puur machinedata zie je direct hoe de capaciteit van je machines wordt benut. Je ziet wanneer machines draaien, wanneer ze stilstaan en hoe lang periodes van onderbenutting duren. Zelfs korte stilstandmomenten of microstops, zoals eerder beschreven, worden zichtbaar. Zo krijg je een objectief beeld van de capaciteitsbenutting en ontdek je knelpunten zonder handmatige registratie.
Wat wordt extra zichtbaar met contextdata
Door machinedata te combineren met contextinformatie, zoals geplande productietijd uit de planning, orderinformatie, personeelsinzet en materiaalbeschikbaarheid, zie je ook waarom knelpunten ontstaan Zo wordt duidelijk of stilstand komt door een specifiek type order, materiaaltekort of onvoldoende operatorcapaciteit. Deze inzichten laten patronen zien en helpen bepalen waar je het best als eerste kunt ingrijpen om de capaciteit optimaal te benutten.
Belangrijke KPI’s voor capaciteitsbenutting
- Bezettingsgraad: percentage van beschikbare tijd dat daadwerkelijk productief wordt gebruikt
- Prestatie: snelheid van productie ten opzichte van de normtijd per cyclus
- Cyclustijdscore: afwijking van normtijd per product of bewerking
Tips om verborgen verliezen te beperken zonder machinedata
Naast de verborgen winstlekken die je zichtbaar maakt met machinedata, zijn er nog andere verliezen genoemd in ons vorige blog. Hier een paar tips om die te beperken, zonder dat je machinedata nodig hebt:
Analyseer bestaande administratieve data
Denk aan ERP, planning, werkregistratie en magazijnadministratie. Analyseer bijvoorbeeld onderhoudsfrequenties, doorlooptijdfluctuaties, voorraadmutaties, nacalculaties of gemelde kwaliteitsafwijkingen. Zo ontdek je patronen en afwijkingen die wijzen op verborgen winstlekken en bepaal je waar verder onderzoek nodig is.
Verbeter instructies en kennisoverdracht
Verbeter de overdracht van taken met duidelijke instructies en leg cruciale kennis vast, zodat stilstand, fouten en verlies van knowhow zoveel mogelijk wordt beperkt.
Verhoog kwaliteit en verminder uitval
Controleer producten systematisch volgens de specificaties en bespreek fouten om herhaling en herwerk te voorkomen. In dit geval geeft machinedata, samen met orderdata, context! Door kwaliteitsinformatie te koppelen aan orderinformatie en aan productie-output en cyclustijden gemeten door de machine, krijg je inzicht in waar en wanneer afwijkingen kunnen zijn ontstaan.
Bijvoorbeeld: je ziet dat product X vaker afwijkingen vertoont wanneer het geproduceerd is op machine Y of tijdens bepaalde productiecycli. Zo ontdek je patronen die helpen je proces aan te passen en verspilling of herwerk te beperken.
Optimaliseer logistiek en interne transportkosten
Optimaliseer de lay-out van de werkvloer en het magazijn en verkort looproutes. Minder verplaatsingen verkorten de doorlooptijd en verlagen interne transportkosten.
Beperk procesinefficiënties en administratieve overhead
Standaardiseer werkwijzen, registreer consequent via een scanoplossing en beperk zo de administratieve last. Dit verhoogt de betrouwbaarheid van data en voorkomt miscommunicatie.
Zo maak je winstlekken zichtbaar met machinedata
Door machine- en productiedata krijg je een objectief beeld van je grootste winstlekken. Direct meetbaar zijn onder andere stilstand, capaciteit, storingen en energieverbruik. Verborgen kosten, zoals materiaalverlies of vertraagde orders, worden meetbaar wanneer je machinedata koppelt aan orderinformatie, werkregistratie of magazijninformatie.
Door KPI’s zoals OEE, beschikbaarheid, cyclustijd, prestatie en bezettingsgraad te volgen, kun je gericht verbeteren en resultaten meten. Lees ons blog 5 KPI’s die je productie sturen – met data uit je machines voor een praktische uitleg van de vijf belangrijkste KPI’s en hoe je die real-time kunt volgen.
Ontdek met Produmize waar jouw productie winst lekt
Breng de knelpunten in kaart met data uit je machines en productieproces en bescherm je winstmarge. Ontdek hoe Produmize je hierbij kan helpen.